Op woensdag 22 april organiseerde het SPE samen met Patrick Engels en Sheila Chitanie van Emancipator een inspirerende kennissessie over mannenemancipatie. Tijdens deze bijeenkomst werd dieper ingegaan op de thema’s waar organisaties tegenaan lopen, de genderstereotypen rondom mannelijkheid en vrouwelijkheid en de diepere lagen waarop het gesprek met mannen kan worden gevoerd. Dit leidde tot waardevolle en interessante gesprekken die de kern van emancipatie raakten.
Wat is mannenemancipatie?
Mannenemancipatie bestaat uit twee pijlers:
- Het bijdragen aan de emancipatie van vrouwen, LHBTIQA+ personen en andere gemarginaliseerde groepen.
- Het transformeren van beperkende opvattingen over mannen en mannelijkheid.
Het is belangrijk om te beseffen dat mannelijkheid een complex begrip is. Iedereen kijkt er anders naar, omdat opvattingen worden gevormd door persoonlijke ervaringen en verschillende achtergronden (zoals ras, leeftijd, gender, cultuur en sociale context).
Hoe worden opvattingen over mannelijkheid gevormd?
Als samenleving hebben we ons maatschappelijke ideeën over mannen en mannelijkheid eigen gemaakt. Deze strikte ideeën hebben invloed op de verdeling van arbeid en zorg, vaderschap, opvoeding en relaties, seksualiteit, geweld, diversiteit en lichamelijke en geestelijke gezondheid. Dit heeft vervolgens invloed op gedrag en groepscultuur. Op die manier worden normen en ideeën over wat mannelijkheid ‘zou moeten’ zijn in stand gehouden
Emancipator werkt aan het veranderen van de maatschappelijke ideeën over mannen en mannelijkheid. Want om gendergelijkheid te bereiken moeten ook mannen veranderen en op deze diepere laag, waar wij de ideeën en stereotypen ons eigen hebben gemaakt, kan verandering beginnen.
Wat zijn stereotypen?
Stereotypen zijn vereenvoudigde ideeën die mensen hebben over een groep. Deze ideeën kloppen vaak niet voor iedereen, maar worden toch snel toegepast. Ze ontstaan doordat mensen de wereld graag overzichtelijk maken. Het nadeel is dat individuen niet meer als uniek worden gezien, maar als onderdeel van een groep. Dit kan leiden tot verkeerde aannames en soms ook tot ongelijke behandeling.
Er bestaan ook genderstereotypen over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Tijdens de sessie werden voorbeelden genoemd van beelden die in de samenleving vaak voorkomen, zoals associaties met zorgzaamheid of emotie bij vrouwelijkheid en met kracht of het niet tonen van emoties bij mannelijkheid. Deze beelden zijn versimpeld en doen geen recht aan de diversiteit tussen mensen.
Wat zijn de gevolgen van genderstereotypen?
Wanneer mensen afwijken van deze normen, worden zij hier in de praktijk vaak negatief op beoordeeld. Dit kan leiden tot kwetsende labels of uitspraken, bijvoorbeeld richting vrouwen die niet aan het stereotype voldoen of mannen die zich minder “mannelijk” gedragen.
Deze stereotypen kunnen kwetsend zijn en beperken de vrijheid en expressie van individuen.
Daarnaast bestaan er normen rondom mannelijkheid die kunnen bijdragen aan schadelijk gedrag en een negatief zelfbeeld, zoals:
- Bewijsdrang en prestatiedruk – de druk om sterk, stoer en dominant te zijn
- Emotionele restrictie – het onderdrukken of ontkennen van gevoelens
- Heteroseksisme – het idee dat heteroseksualiteit de norm of ‘beter’ is
- Sociaal plagen – de verwachting dat jongens elkaar plagen en dat dit geaccepteerd moet worden
De effecten hiervan kunnen groot zijn. Denk aan beperkingen in de psychologische ontwikkeling, moeite met emotieregulatie, stress, conflicten en een negatieve impact op mentale en fysieke gezondheid. Daarnaast kunnen deze normen bijdragen aan antifeminisme, homo- en transfobie, risicogedrag en geweld.
Hoe pakken we mannenemancipatie aan?
Om mannen en jongens te betrekken bij emancipatie, is het belangrijk om verder te kijken dan zichtbare stereotypen. Aan de buitenkant zien we gedrag zoals stoer doen, grappen maken, prestaties leveren of geld verdienen. Maar wat er van binnen speelt, blijft vaak onzichtbaar.
Een helpende metafoor hierbij is die van de ijsberg: het topje is zichtbaar, maar het grootste deel bevindt zich onder water. Zo geldt dat ook voor wat mannen en jongens ervaren, zoals mentale gezondheid, verwachtingen, onzekerheid, seksualiteit, liefde en eenzaamheid.
–> Voer het gesprek, en luister naar elkaar
Het is belangrijk dat mannen en jongens zich gezien en gehoord voelen, ook op deze diepere lagen. Het gesprek hierover moet op een veilige manier gevoerd kunnen worden.
Dit is een proces dat stap voor stap verloopt. Het hoeft niet meteen diepgaand te zijn; het gaat erom dat er ruimte ontstaat om te delen. Zowel mannen als vrouwen kunnen dit gesprek starten. Mannen kunnen hierin een belangrijke voorbeeldrol vervullen door open te zijn over hun eigen ervaringen. Daarmee laten zij zien dat het voor anderen ook veilig is om zich uit te spreken.
Naast het voeren van gesprekken op een diepere laag met mannen, kun je ook met vrouwen in gesprek over welke stereotype ideeën zij mogelijk over mannen met zich meedragen. Daarbij kun je verkennen hoe zij ruimte kunnen maken voor een meer divers perspectief op mannelijkheid en de bijbehorende verwachtingen.
Heb jij vragen of opmerkingen? Laat het ons weten! We staan altijd open voor een gesprek.
Mail: info@spe-amsterdam.nl
Telefonisch (bellen/whatsapp): 020 – 578 79 93
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.